スポンサーサイト

上記の広告は1ヶ月以上更新のないブログに表示されています。
新しい記事を書く事で広告が消せます。

カラギョズの影絵芝居における伝統的なトルコの音楽

下記の英文の適当訳。訳が間違っている可能性があるので注意。歌曲については別記事に。

トルコの音楽はカラギョズと呼ばれる伝統的なトルコの劇で重要な役割を果たす。 この劇で上演されるトルコの音楽は、それ自身の特徴を獲得して、古いイスタンブルの都市の軽トルコ音楽に特有の音楽ジャンルになった。

トルコ音楽が演奏されないカラギョズの劇など考えられない。音楽は、この劇がいくつかの異なったジャンルとオスマンおよびトルコの音楽の作曲形式から集めたものである。カールkâr、カールチェkârçe、ムラッバmurabba、ベステbeste、セマイsemai、シャルクşarkı(訳注※1)、およびガゼルgazelとタクシムtaksimとして知られている声楽即興と器楽即興のようなトルコ古典音楽の作曲形式以外に、キョチェクチェköçekçe、タヴシャンジャtavşanca、都市の軽トルコ音楽の舞曲、トラキア(ルメリRumeli)とアナトリアの民謡、テキストがアラビア語と(オスマン帝国のユダヤ人の言語である)ユダヤ・スペイン語に基づいている歌、ジプシーの歌、ギリシアとアルメニアの歌、ワルツwaltz、ポルカpolka、オペラのアリアのような他のジャンルがまた、オスマン帝国の影絵芝居において演奏された。劇の題材の多様性は音楽のレパートリーに時の経過を消費させた。トルコ音楽の記録されたレパートリーは、19世紀と20世紀の作品から成る。しかしながら、数の上では多くないが、前世紀に作曲された他の歌の存在、そしてまた西洋の旋律は、カラギョズ音楽のレパートリーが不変に、変わりなく確立されるものではなく、音楽の領域、社会生活の両方で変化するものであるという事実を示す。最近、もっぱらカラギョズ上演のためだけにトルコ音楽を書く作曲家たちがいる。

影絵芝居で使用される楽器は、2つのグループに分割されるかもしれない:カーテンの上に現れるものとカーテンの後ろで使われるもの。観客が、古典音楽と都市音楽で使用される楽器の演奏を聞いている間、観衆はカーテンの上の支配者(訳注※2)の民俗楽器を見る。

宗教文化とオスマン帝国の社会における少数民族の共同体は、影絵芝居において最も生き生きとした方法で表された。大衆の歌のいくつかが社会的なタイプと同一視されたので、彼らは描写するように設計された。テキストと旋律的な特徴の表現においてそのような歌は社会的なタイプに合致する。カラギョズはまた、女性のパートを歌うことを演じた俳優を演じる、そして、また、カラギョズ上演のこの局面は象徴的である?(訳注※3) 他方では、カラギョズ劇で演奏された支配者(訳注※4)の民俗旋律は、帝国の地方の文化を反映する。例えば、アルバニア人が帝国のヨーロッパ部の地方の曲を歌う間、ハルプトHarput(訳注※5)出身の男性はその地域の民謡を歌う。したがって、周辺の音楽の趣き、風情はオスマン帝国の首都、中央の文化に取り入れられている。

古いイスタンブールでは、スルタンから通りの純真な男性まで、学者から文盲まで、この影絵芝居からの喜びを得ていた。 カラギョズは本当の都市文化の産物であった。 カラギョズのこの局面は、レパートリーが古典歌曲から軽いメロディーと舞曲までに広がったその音楽の中に明確に反映された。この驚くべきレパートリーは古いイスタンブールの都市音楽の重要な表現である。

訳注※1 şarkıのつづりはトルコ語版文章より。こちらのつづりの方が正しいと判断。

訳注※2 rularの意味が良く分らない。rulerの誤字?

訳注※3 represend→representedの誤字か?

訳注※4 rularの意味が良く分らない。rulerの誤字?

訳注※5 英語版Wikipedia"Elâzığ"
http://en.wikipedia.org/wiki/El%C3%A2z%C4%B1%C4%9F
によれば、トルコの東アナトリアにある街エラズーはアルメニア語で?ハルプトと呼ばれるらしい。

----------------------------------------------------------
以下、英語の原文。歌曲については別記事に。

http://www.karagoz.net/english/turkish_music.htm

TRADITIONAL TURKISH MUSIC IN KARAGOZ SHADOW PLAYS*

Turkish Music plays an important part in traditional Turkish plays called Karagoz. Turkish music as performed in these plays has acquired a characteristic of its own ands become a musical genre peculiar to old Istanbul’s urban light Turkish music.

It is unthinkable to consider a Karagoz play in which Turkish music is not given performance. Music is these plays brings together several different genres and composition forms of Ottoman - Turkish music. Apart from the composition forms of classical Turkish music like the kâr, kârçe, murabba, beste, semai, sarki and vocal and insturmantel improvisations known as the gazel and taksim, other genres like the köçekçes, tavsancas and dance music pieces of urban light Turkish music, Thracian (Rumeli) Anatolian folk songs, songs whose texts are based on Arabic and Judeo-Spanish, the language of the Ottoman Jews, Gipsy songs, Greek and Armenian songs, waltz, polka and opera arias were also given performance in the in the Ottoman shadow plays. The variety of subjects of the plays caused the musical repertoire to expend in the course of time. The notated repertoire of Turkish music consits of compositions of the nineteenth and twentieth centuries. However, the presence of other songs, though not great in number, which were composed in the preceding centuries, and also the Western melodies, are indications of the fact that the reportiore Karagoz music was not unchangeably established but one which seeked conformity to changes both in the sphere of music and in social life. Recently there have been composers who wrote Turkish music exclusively for Karagoz performance.

Musical instruments used in shadow plays may be divided into two groups: the ones which appear on the curtain and those used behind the curtain. The spectators see the rular folk music instruments on the curtain while they hear the performance of those used in classical and urban music

The cultures of religions and ethnic communities in the Ottoman society have been represented in a most vivid manner in shadow plays. Since some of the popular songs have been identified with the social types they were designed to describe. Such songs fit the social types in term of their text and melodic character. Karagoz plays the actors who played woman’s part would sing, too, and this aspect of karagoz performance has also been represend. On the other hand, rular folk melodies performed in Karagoz plays reflect the provincial cultures of the Empire. A man from Harput, for instance, sings local folk songs of the area, while an Albanian sings the local pieces of the Europan section of the Empire. Hence, the musical taste of the periphery is introduced to the Ottoman capital, to the central culture.

In old Istanbul, from the Sultan to the simple man in the street, from the learned to the illiterate took pleasure from this shadow play. Karagoz was a product of true urban culture. This aspect of Karagoz has clearly been reflected in its music whose repertoire extends from classical songs to light melodies and dance pieces. This amazing repertoire is a significant expression of old Istanbul’s urban music.

---------------------------------------------------------
同じ文章のトルコ語版と思われるもの。
http://www.karagoz.net/karagoz_hacivat_musikisi.htm
具体的な作曲家の名前があがっていたりして内容が英語とちょっと違う?
オスマン帝国時代の寄席芸能Ortaoyunu(オルタオユヌ)やMeddah(メッダフ)の語も見える。

Abdulkadir Meragi´ye mal edilen kârlar, Seyyid Nuh, Itrî, Kassamzade, Ebubekir Ağa, Tab´î, Sadullah Ağa, Mustafa Çavuş と言ったように具体的な作曲家の名前が出ている。英語版にこれは無い。Abdulkadir Meragiアブデュルカディル・メラギ、Seyyid Nuhセイイド・ヌフ、Itrîウトリー、Kassamzadeカッサムザデ?、Ebubekir Ağaエブベキル・アー、Tab´î, Sadullah Ağaタブイー・サデュッラー・アー、Mustafa Çavuşムスタファ・チャウシュ

Kassamzadeについて
http://www.bibilgi.com/ansiklopedi/Klasik-T%C3%BCrk-musikisi-bestek%C3%A2rlar%C4%B1-listesiによれば1758年没でMehmed Efendi(Kassamzade)とも言うらしい。
→一方http://inleyennagmeler.com/korput/sarkilar/1/bestekari/Tabi-mustafa-efendi.htmlではTabi Mustafa Efendi(1705-1770)の別名として載ってる。Tabi Mustafa EFENDİあるいはKassamzade Mustafa EFENDİあるいはKassamzade T. Mustafa EFENDİあるいはKassamzade Tabi MUSTAFAあるいはKassamzade Tabi Mustafa EFENDİあるいはMustafa EFENDİあるいはT. Mustafa EFENDİあるいはTabi M. EFENDİあるいはTabi MUSTAFA

Tab´î, Sadullah Ağaタブイー・サデュッラー・アー
→同一人物かどうか不明だがサドゥッラー・アー Sadullah Ağaならセリム3世時代の音楽家として
Turkish Music Portal
http://www.turkishmusicportal.org/composer.php?id=101&lang2=en
Composers and Performers / Turkish Classical Music / Composers of the Ottoman Imperial Family
COMPOSERS AND PERFORMERS
SELİM III
に登場する

※トルコ語のこのページはカラギョズで歌われると思われる歌のリスト(曲名のリスト)、そのマカーム、形式、リズム周期(ウスール)、五線譜の楽譜へのリンクがあることが非常に素晴らしい。→当ブログ内別記事に。

HACIVATの
7)Gelse o şuh meclise naz-u tegaful eylese (Rast Yürük Semai)
などハフズ・ポストの有名な歌などがいろいろある。ウシュキュダラもある。


http://www.karagoz.net/karagoz_hacivat_musikisi.htm

Karagöz Musikisi

Gölge Oyunu Karagöz´de musiki önemli bir rol oynar. Karagöz´ün ayrılmaz bir parçası olan musiki bu oyunlarda kendine özgü bir nitelik kazanmış, Osmanlı şehir eğlence musikisinin bir türü haline gelmiştir. Musikinin yer almadığı bir Karagöz oyunu düşünülemez. Musiki Karagöz´de Osmanlı-Türk musikisinin değişik türleri ile beste şekillerini içinde toplar. Klasik musikinin kâr, karçe, murabba, beste, semai, şarkı gibi beste şekilleri; gazel ve taksimler; şehir eğlence musikisinin köçekçeleri, tavşancaları ve oyunhavaları; Anadolu´nun ve Rumeli´nin türküleri dışında, oyunlarının konuları gereği olan Arapça ve Yahudice güfteli şarkılar, Çingene şarkıları, Rum ve Ermeni kültürlerine özgü ezgiler, vals, polka, opera aryası gibi batı müziği parçaları da Karagöz musikisinde yer almıştır. Oyunların konuları musiki repertuarının gittikçe genişlemesini sağlamıştır. Karagöz musikisinin tesbit edilebilen repertuarı daha çok 19. ve 20. yüzyıl Türk musikisine aittir. Ancak, bu repertuarda, Abdulkadir Meragi´ye mal edilen kârlar, Seyyid Nuh, Itrî, Kassamzade, Ebubekir Ağa, Tab´î, Sadullah Ağa, Mustafa Çavuş gibi bestecilerin eserleri de bulunması, bu arada Batı müziği eserlerine de yer verilmesi Karagöz musikisinin sabit olmadığını, Türk musikisindeki ve Türk toplumundaki değişime uyum sağlamak amacıyla her dönemde değiştirildiğini gösterir. Son dönemlerde doğrudan Karagöz oyunları için şarkı besteleyen besteciler de çıkmıştır. Karagöz musikisi şu üç bölümde ele alınabilir: Semai, Gazel, Hayal şarkıları. "Semai"nin klasik Türk musikisindeki ağır, yürük ve saz semaisi şekilleriyle bir ilgisi yoktur. Klasik musikiye özgü kâr, kârçe, murabba beste, semai, şarkı gibi beste şekillerinin toplu adıdır "semai" burada. Semaileri hep Hacıvat okur. Bunlar daha ağırbaşlı eserler olduğu için genellikle oyunun başında okunur. Bu eserlerin tamamı okunmaz, sadece zemin ve teslim bölümlerinin okunmasıyla yetinilir. Gazel, bildiğimiz gazeldir. Hayal şarkıları ise şarkı ve türkülerdir. Günümüze kadar iki yüzü aşkın hayal şarkısı tespit edilebilmiştir. Bazı hayal şarkıları oyunlarda sık sık okunduğundan bu şarkılar oyun tipleriyle adeta özdeşleşmiştir. Bu tür şarkılar oyun tiplerine uygun bir güfte ve ezgi yapısı içindedir. Karagöz oyunlarında kullanılan çalgılar "perdedeki çalgılar" ve "perde gerisindeki çalgılar" olarak ikiye ayrılabilirler. Perdedeki çalgılar bağlama, Karadeniz kemençesi,davul, zurna, kabak, tulum gibi halk sazlarıdır. Perde arkasında kullanılanlar ise kanun, ud, keman, zurna yahut klarnet, def gibi klasik musikide kullanılan sazlardır. Zil, zilli maşa, nakkare kullanıldığı da olur. Osmanlı toplumundaki etnik ve dîni cemaatlerin kültürleri Karagöz musikisine canlı bir şekilde yansımıştır. "Kaminamoz elde aki, yo kero poraki" (Balat kapısından girdim içeri) Yahudice güfteli şarkı, "Çeribaşının gelini" adlı Çingene şarkısı, arapça "Befta hindi şeş harir" güfteli şarkı ile Laz, Ermeni, Kürt kültürlerine özgü ezgiler bu tür parçalardır. Karagöz oyunlarında zenneler de şarkı söylerlerdi. Karagöz oyunlarında halk musikisi de imparatorluğun çeşitli şehir, kasaba ve yörelerinin kültürlerini yansıtır. Oyunlarda Bolulu Bolu türküsü, Harputlu Harput türküsü, Arnavut ve Rumelili Rumeli türküsü söyler. Böylece taşranın musiki kültürü ve zevki de hayal perdesinden payitahta girer. Eski İstanbul´da padişahtan, okumuş çevrelerden en sade halk insanına kadar herkes Karagöz oyunlarının tiryakisiydi. Karagöz bu yönüyle birleştirici bir şehir kültürü ürünüydü. Karagöz´ün bu yönü musikisine de yansımıştır. Bu geleneksel oyunların ağırbaşlı klasik eserlerden hafif şarkılara ve oyun havalarına kadar genişleyen repertuarı İstanbul şehir musikisinin ve şehir zevkinin anlamlı bir ifadesidir.*
*Yukardaki yazı Kalan Müzik Karagöz Hacivat CD sinden alınmıştır.

Ortaoyunu , Meddah ve Karagöz konusunda araştırma yapan bazı araştırmacılar bir "Karagöz Musikîsi"'nden söz ederler fakat yukardaki yazıda da belirtildiği gibi, bir "TÜR" olarak karagöz musikisinden bahsetmek mümkün değildir. Hayalî'ler musiki kabiliyetleri ve bilgileri oranında Karagöz tiplemeleriyle ya da oyunlarıyla uyum sağlayabilecek ya da bu oyunlara yakışacak her tür musiki eserini zaman zaman karagöz oyunlarının içinde kullanmışlardır. Oyunlar eskiden, şimdi olduğu gibi yazılı metinleri ezberleyerek oynatılmazdı. Geleneksel Türk tiyatrosunun en önemli özelliği olan tuluat "Doğaçlama" geleneğine uygun olarak oynatılırdı. Tuluat geleneği batı tarzı oyunlardaki gibi değişmezlik ilkesi yerine, her gün değişebilen ve güncel olayların perdede-sahnede canlandırılması temeline dayanır. Oyunun içeriği değişir de oyunda kullanılan musiki eserleri değişmez mi, elbette ki oyun içinde kullanılan musiki eserleri de o günün beğenisine uygun olarak değişirdi. Fakat sonradan bazı karagöz araştırmacıları "özellikle" Hayali Küçük Ali'nin ses kasetlerindeki eserleri bir araya getirerek yapay bir karagöz musikisinden söz eder olmuşlardır. Karagöz musikisinden söz edilebilmesi için sadece karagöz için yapılmış, karagöz oyunlarına has musiki eserleri olması gerekir. Karagöz Musikisi vardır demek Tuluat "Doğaçlama" geleneğini yok saymak olur ki bu da karagözün gelişimini engeller. Aşağıda eski karagöz ustalarının çok kullandığı bazı eserlerin hangi tiplemeler ile birlikte kullanıldığının listesi ve notaları verilmiştir. Bu eserler incelendiğinde bir "TÜR" olarak karagöz musikisinden söz edilemeyeceği anlaşılır.

関連記事
カラギョズとは
http://minzokuongaku822.blog122.fc2.com/blog-entry-100.html

カラギョズで歌われる歌曲
http://minzokuongaku822.blog122.fc2.com/blog-entry-102.html
→当記事のネタ元URL:http://www.karagoz.net/karagoz_hacivat_musikisi.htmに記載のある歌曲について。
スポンサーサイト

テーマ : 民族音楽
ジャンル : 音楽

コメントの投稿

非公開コメント

検索フォーム Search
プロフィール

白いりんご

Author:白いりんご
民族音楽に関するメモ。情報の信頼性は低いので注意。
検索エンジン経由で来られた方へ。
目当ての記事が見つからない場合、記事を移動している可能性があります。右上のブログ内検索を御利用下さい。

最新コメント
最新トラックバック
カテゴリ Category
RSSリンクの表示
リンク
上記広告は1ヶ月以上更新のないブログに表示されています。新しい記事を書くことで広告を消せます。